Funtsa 1936 baino lehenagoko 80 ale inguruk osatzen dute, eta Arabako kultura ondarean sartu da
Ignacio Aldecoa Kultura Etxeak haurrentzako ipuinen bilduma baliotsu baten dohaintza jaso du. Bilduma hori hainbat hamarkadatan bildu zuen duela bi aste hil den Augusto Borderas pediatra eta politikari sozialistak.
Bilduma 1936 baino lehen argitaratutako 80 ale inguruk osatzen dute, eta interes historiko handiko edizioak biltzen ditu. Haien artean, Calleja argitaletxearen izenburuak nabarmentzen dira, XX. mendearen hasierako Espainiako haur literaturako argitaletxe garrantzitsuenetako batenak.
Garaiko dibulgazio liburuak eta literatura lanak aurki daitezke: 1918ko geografia liburu batetik hasi eta Maya, la abeja y sus aventuras liburuaren 1935eko ediziora arte, orri bakoitzaren ertzetan ilustrazioak dituena. Funtsaren zatirik handiena gaztelaniaz dago, baina frantsesezko aleak ere badaude. Bitxikeria gisa, Pinotxoren 1908ko bukaerako edizio bat ere aipatu behar da.
Dohaintza Augusto Borderas jaunaren seme-alabek egin dute, bera hil baino pixka bat lehenago adierazi zuen nahia betez. Ana Borderas alabak azaldu duenez, bilduma honen jatorria duela 40 urte hasi zen, Gerra Zibilaren aurreko haurrentzako ipuinak biltzen hasi zenean, eta, denboraren poderioz, bibliografia eta ondare balio handiko multzoa osatu zuen.
Funts hori Ignacio Aldecoa Kultura Etxean sartzeak bertako bildumak nabarmen aberastea dakar, eta, aldi berean, funtsezko garai bateko kultura eta argitalpen memoriari lotutako ondare bat kontserbatzea eta zabaltzea bermatzen du.
Dohaintza horrekin, zentroak lurraldeko ondare bibliografikoa eta dokumentala babesteko erreferentzia gune gisa duen zeregina indartzen du, eta interes historiko bereziko materialak jartzen ditu herritarren eta ikerketa komunitatearen eskura.
Bestalde, Arabako Foru Aldundiak, Historia eta Arkitektura Ondarearen Zerbitzuaren bidez, Ebro ibaiaren Arabako aldean dagoen Mantible zubiaren arkua zaharberritzeko lanak amaitu ditu. Jarduketa horri esker, haren egiturazko egonkortasuna bermatu ahal izan da, bai eta enklabe berezi horren ezagutza historikoan aurrera egin ere.
Mantible zubia, Assako meandroan (Lantziego) kokatua, Ebro inguruko ondare elementu nabarmenetako bat da, eta historikoki Araba eta Errioxa lotzen ditu. Gaur egun, bi arku kontserbatzen dira: bata ezkerraldean, Arabako Laserna zonan (Laguardia), eta bestea eskuinaldean, El Cortijon (Logroño).
1983an, monumentu historiko izendatu zuten. Zubia 164 metro luze eta 5 metro zabal izatera iritsi zen, erdi puntuko zazpi arkuk eutsita. Inguruko hareharri karetsuz eraiki zuten, zuzenean ibilguaren oinarri harritsuaren gainean.
Haren Erdi Aroko jatorria berrestea
Arabako Foru Aldundiak, Logroñoko Udalarekin lankidetzan, azken urteotan egindako azterlanei esker, zubiaren jatorria argitu ahal izan du; izan ere, orain arte erromatarrei egotzi izan zaie.
Arkitekturaren arkeologia eta teknika zientifikoak erabiliz egindako analisiek —lumineszentzia optikoki estimulatua (OSL) eta erradiokarbonoa (C14), besteak beste— erakutsi dute eraikuntzaren hasiera XI. mendean kokatzen dela. Kronologia horrek zubia penintsularen iparraldeko komunikazio bide berrien garapenarekin lotzen du, Donejakue Bidea finkatzeak eta garaiko lurralde berrantolaketak markatutako testuinguruan.
Era berean, azterlanek agerian utzi dute azpiegitura konplexua dela, eraikuntza fase desberdinetan eraikia, eta eraldatze, hondatze eta berreraikitze prozesuen mende egon dela denboran zehar.
Kontserbazioa bermatzeko esku hartzea
Historia eta Arkitektura Ondarearen Zerbitzuak egindako lanak Arabako arkuaren egitura finkatzean oinarritu dira, 3. eta 4. pilei dagokienez, haien narriadura saihesteko eta iraupena ziurtatzeko.
